Մթնոլորտ

Մթնոլորտը Երկրագունդը շրջապատող օդի շերտն է: Մթնելորտը ազոտի, թթվածնի, արգոնի, ածխաթթվական գազի խառնուրդ է: Այն աննշան քանակով պարունակում է նաև իներտ գազեր՝ նեոն, հելիում, մեթան, կրիպտոն և այլն: Օդը չի հեռանում երկիրց, որովհետև նրան պհում է մթնալարտը:

Մարդկանց համար մեծ կարևորություն ունի հատկապես մթնոլորտի ստորին շերտը՝ ներքնոլորտը (տրոպոսֆերա), որի բարձրությունը Երկրի մակերևույթից 8–17 կմ է: Այստեղ են կուտակված մթնոլորտի զանգվածի 80%-ը և ջրային գոլորշիները, այս շերտում են առաջանում ամպերը, ծնվում ամպրոպները, անձրևներն ու ձյունը: Ներքնոլորտում,  որպես օրինաչափություն, ըստ բարձրության` յուրաքանչյուր 1 կմ-ի վրա ջերմաստիճանը նվազում է 5–6օC-ով:

Մթնոլորտի հաջորդ շերտը՝ վերնոլորտը (ստրատոսֆերա), հասնում է մինչև 50–55 կմ բարձրության: Օդն այնտեղ խիստ նոսր է, իսկ երկինքը՝ մուգ մանուշակագույնից մինչև գրեթե սև:

Հաջորդ շերտը՝ միջնոլորտը (մեզոսֆերա), հասնում է մինչև 80 կմ բարձրության: Այդ շերտում երբեմն առաջանում են փայլուն, նուրբ ամպեր: Դրանք կոչվում են արծաթափայլ ամպեր և կազմված են սառցի բյուրեղիկներից ու տիեզերական մանրագույն փոշու մասնիկներից:

Ջերմոլորտը (թերմոսֆերա) կամ իոնոլորտը (իոնոսֆերա) հասնում է մինչև 1000 կմ բարձրության: Այնտեղ օդը չափազանց նոսր է, շատ են գազի առանձին լիցքավորված մասնիկները՝ իոնները: Այդ բարձրությունում են առաջանում բևեռափայլերը, որի աղեղները ձգվում են արևելքից արևմուտք և երբեմն անցնում 5 հզ. կմ-ից, իսկ երկնքում փայփլում են մի քանի ժամ շարունակ:

Մթնոլորտի ամենավերին շերտն արտաքին ոլորտն է (էկզոսֆերա): Այնտեղ գրեթե օդ չկա: Գիտնականները ենթադրում են, որ այդ շերտի ջերմաստիճանը հասնում է մոտ 2000օC-ի: Մթնոլորտի գրեթե բոլոր բաղադրիչ գազերն անարգել թողանցում են արեգակնային ճառագայթումը, սակայն, բարեբախտաբար, 24–30 կմ բարձրության վրա ոչ մեծ քանակությամբ կենտրոնացված է օզոն կոչվող գազի շերտը, որը և կասեցնում է Արեգակի` կյանքի համար կործանարար անդրամանուշակագույն ճառագայթների մեծ մասը:

Իմ ինքնակենսագրությունը

Իմ անունը Արևիկ է: Ես ծնվել եմ երկու հազար վեց թ-ին՝ տաս տարեկան եմ: Ես և եղբայրս սովորում ենք Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիրում: Մեր դպոցում օրը շատ լավ է անցնում: Անյտեղ ամեն ինչ շատ ազատ է և ուսուցչուհիներն էլ շատ լավն են: Մոռացա ասել, որ մեր դպրոցում ընդունված չէ երեխային ամեն մանրուքի համար պատժել: Մենք ընտանիքում վեց հոգի ենք՝ հայրս, մայրս, տատիկս, պապիկս, եղբայրս և ես: Հայրս շատ ուշադիր է իմ և եղբորս նկատմամբ, չնայած, որ նա շատ է բարկանում մեզ վրա, բայց շատ է սիրում ինձ և եղբորս: Մայրս տնային տնտեսուհի է: Ես շատ եմ սիրում գրքեր: Ես եկա այս դպրոց հետևելով եղբորս օրինակին և ինձ շատ դուր է եկել մեր դպրոցը: Ես այնտեղ շատ ընկերներ ունեմ, Սաթինեն, Մելինեն և էլի մի քանի հոգի: Ասեմ, որ ամեն մարդ պետք է գնահատի իր ունեցածը:

Goldilocks and the three bears

Once upon a time there was a little girl. Her name was Goldilocks. She had golden hair. One day Goldilocks was walking in the forest. She saw a house and knocked on the door. She went inside. Nobody was there. Goldilocks saw three bowls on the table. She was hungry. “This porridge is too hot! This porridge is too cold! This porridge is just right!” Goldilocks ate all the porridge. Goldilocks was tired now. “This chair is too big! This chair is too big, too! This chair is just right!” But the chair broke. Goldilocks was very tired. She went upstairs. “This bed is too hard! This bed is too soft! This bed is just right!” Soon, the bears came home. “Someone’s been eating my porridge!” said Daddy bear. “Someone’s been eating my porridge!” said Mummy bear. “Someone’s been eating my porridge — and it’s all gone!” said Baby bear. “Someone’s been sitting on my chair!” said Daddy bear. “Someone’s been sitting on my chair!” said Mummy bear. “Someone’s been sitting on my chair — and it’s broken!” said Baby bear. “Someone’s been sleeping in my bed!” said Daddy bear. “Someone’s been sleeping in my bed!” said Mummy bear. “Someone’s been sleeping in my bed — and she’s still there!” said Baby bear. Goldilocks woke up and saw the three bears. “Help!” She ran downstairs and into the forest. She never came back again.

Գարուն

Եղիշե Չարենց

Տրիոլետ
Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն,
Բոլորը թափվել են փողոց.

Լսո՞ւմ եք անուշ մի զնգոց –

Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն։
Դյութում են շրթերը վարդե,
Սրտերը կրակ են ու բոց-
Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն,
Բոլորը թափվել են փողոց։

Վահան Տերյան

Գարուն
Գարունը այնքա՛ն ծաղիկ է վառել,
Գարունը այնպե՛ս պայծառ է կրկին.
— Ուզում եմ մեկին քնքշորեն սիրել,
Ուզում եմ անուշ փայփայել մեկին։
Այնպե՛ս գգվող է երեկոն անափ,
Ծաղիկներն այնպես նազով են փակվում.
— Շուրջըս վառված է մի անուշ տագնապ,
Մի նոր հուզում է սիրտըս մրրկում…
Անտես զանգերի կարկաչն եմ լսում,
Ւմ բացված սրտում հնչում է մի երգ.
—Կարծես թե մեկը ինձ է երազում,
Կարծես կանչում է ինձ մի քնքուշ ձեռք…

Ինձ այս երկու բանաստեղծություններից ավելի շատ դուր է գալիս Տերյանի <<Գարունը>>: Իմ կարծիքով Չարենցի <<Գարունը>> ավելի հեշտ է, քան Տերյանինը: Երկու բանաստեղծություններում էլ գրողները փորձում էին հասկացնել, որ դրսում գարուն է:

Գարունն իմ աչքերով

%d5%a3%d5%a1%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b6
Ես շատ էի սպասում գարնանը և այն վերջապես եկավ: Գետե՞ք, իմ ծննդյան տարեդարձը գարնանն է: Ես գարունը սիրում եմ ոչ միայն ծննդյանս համար, այլ նրա համար, որ գարնանը արևը շողում է, գարնանը ես ինձ շատ ազատ եմ զգում, իմ կարծիքով գարունը կարծես մի երազ լինի, որը տեսնելիս բոլորն իրենց լավ են զգում:

The hungry dragon

Deep in the mountains lived a dragon.
Every hundred years he wakes up. He is very hungry.
“I want some breakfast,” he said.
He went down the mountain to the village.
He saw a boy. “Yum, a boy for breakfast!”
“Don’t eat me!” said Sia. “I’ll give you some food.”
Sia took the dragon to his house.
He ate three plates of chicken and rice.
“I’m still hungry,” said the dragon.
Sia gave the dragon more food.
He ate five plates of noodles and ten sausages.
He was still hungry!
They went to the restaurant.
The dragon ate twenty meatballs and fifty fish balls with twelve plates of sticky rice.
After that he ate six puddings and a cake.
He was still hungry!
They went to the shop.
The dragon ate all the fruit and vegetables: mangoes and cabbages, tomatoes, mushrooms and beans.
He was still a bit hungry!
Sia looked in his pocket.
There was one sweet. He gave the sweet to the dragon.
The dragon exploded!
“Hooray!” shouted Sia. The dragon is gone! No more boys for breakfast!”

Homework

1.Ես տեսա մեկ ափսե լապշա սեղանի վրա և ուզեցա ուտել այն:
I saw a plate of noodles on the table and wanted to eat.

2.Համլետը կերավ 2 ափսե շիլա, 5 նրբերշիկ, բայց նա դեռ քաղցած էր:
Hamlet ate two plates of sticky rice, five sausages but he was still hungry.

3.Նրանք չկերան ձուկ և չխմեցին թեյ:
They didn’t eat fish and didn’t drink tea.

4.Երեկ, երբ ես եկա տուն, ես շատ քաղցած էի:
Yesterday when I came home, I was very hungry.

5.Երեկ իմ մայրիկը և ես գնացինք խանութ և գնեցինք շատ բանջարեղեն:
Yesterday my mom and I went to the shop and bought a lot of vegetables.