Ուսումնական տարվա հաշվետվություն: Գրականություն

Այս տարի, առաջին ուսումնական տարին էր ավագ դպրոցում: Նոր միջավայր, նոր մարդիկ: Սակայն հունի մեջ ընկնելը խնդիր չառաջացրեց շնորհիվ ուսուցիչների:
Այս ուսումնական տարին գրականությունից անցել ենք զանազան, կարևոր թեմաներ՝ պատմվածքներ, նորավեպեր, առասպելներ, մեր հայ մեծագույն՝ ինչպես արդեն բոլորիս կողմից ճանաչված և սիրված, այնպես էլ նորագույն գրողների կյանքը և գործունեությունը, և այլն:
Իհարկե, էլ ո՞ւր առանց նախագծերի: Այստեղ իմ կատարած նախագծերն են, կցանկանամ խոսել նրանցից մի քանիսի մասին, որոնք ավելի շատ եմ հավանում և կարծում եմ ավելի հաջողված են:
Կարդում ենք Տերյան
Նախ նշեմ, որ ինչքան էլ հարգեմ և սիրեմ բոլոր մեր ճանաչված գրողներին, Տերյանի ստեղծագործությունները ինձ այլ կերպ հոգեհարազատ են, ինչի համար էլ շատ կարևորում եմ հենց այս նախագիծը: Աշնան մեղեդի -ն այն բանաստեղծությունն է, որը պատրաստ եմ կարդալ կամ լսել հավերժ… Իրականում ինքս չգիտեմ թե ինչու եմ այդքան հավանում այդ բանաստեղծությունը, սակայն հիշում եմ երբ փոքրիկ ժամանակ նվեր էի ստացել օրագիր(սիրում և հավաքում եմ օրագրեր), հենց առաջին էջում գրել էի այդ բանաստեղծությունը:
Նաև Վահան Տերյան. սիրո բանաստեղծ ֆիլմը, որը նայել եմ վաղուց, սակայն մինչ այսօր հիշում եմ, այն իսկապես պատկերավոր և տպավորիչ էր: Հիասքանչ ներկայացված էր Տերյանի կյանքը և դժվարությունները, առաջին դեմքից: Եթե սիրում եք նման տիպի ֆիլմեր, և առհասարակ հետաքրքրվում Տերյանի կյանքով, խորհուրդ եմ տալիս:

Աղայանական օրեր
Այս նախագծում ընդհամենը երկու հոդվածի վերլուծություն է, սակայն ցանկացա հենց այս աշխատանքս առանձնացնել, քանի որ հոդվածները իսկապես կարևոր թեմաների շուրջ էին: Հետաքրիր և կարծում եմ կարևոր թեմա էր բարձրացվում «Երկու խոշոր չարիք» հոդվածում, քանի որ կյանքում չէի մտածել այդ ամենի շուրջ, սակայն երբ կարդացի հոդվածը հասկացա այդ ամենի կարևորությունը, երբ գրում ես քո կարծիքը, լսելով նաև այլ տեսակետ:

Գրիգոր Զոհրապ
Անկեղծ հենց այս տարի խորացա այս գրողի ստեղծագործությունների մեջ և առհասարակ հետաքրքրվեցի նովելներով: Նովելը պարունակում այն սյուժետային գծերը, որը ինձ իսկապես դուր է գալիս՝ անսպասելի սյուժեի զարգացում և կտրուկ ավարտ: Գրիգոր Զոհրապը հենց այն մարդն է, ում ստեղծագործությունների հետ պետք է ծանոթանալ նովել կարդալիս: Հավանեցի շատ նրա գործերը, ինչը դարձավ այս նախագիծը ընդգծելու և կարևորելու պատճառը:

Զատ դպրոցի նախագծերից իրականացրել եմ նաև անհատական՝ Թարգմանչական նախագիծ: Կատարում եմ առակների թարգմանություններ: Առաջին հերթին թարգմանությունը բավականին կարևոր աշխատանք է, քանի որ մենք թարգմանում ենք այնպիսի բաներ, որոնք ոչ մի այլ տեղ թարգմանված չկան, դա հնարավորություն է այն մարդկանց համար ովքեր չեն հասկանում տվյալ լեզուն: Հենց դրիանից ծագում է մի ալյ կարևոր պատճառ՝ մենք ինքներս թարգմանելով, սովորում և բարելավում ենք և օտար լեզվի իմացությունը, և ինչու ոչ, նաև մեր մայրենի լեզվի բառապաշարհը:


Այլ նախագծեր
Իմ Կոմիտաս
Թարգմանչաց տոն: Գողթան երգեր
Թարգմանչաց տոն: Մեսրոպ Մաշտոց
Իսահակյանական օրեր
ՈՒսումնական աշուն
Ճանաչենք մեր մեծերին
Ես եմ…
Կարդում ենք Տերյան
Կարդում ենք Թումանյան
Կարդում ենք Չարենց
Մայրենի լեզվի օրեր
Առասպելներ
Թարգմանական ուսումնական նախագիծ
Как распланировать свой день? / Ինչպե՞ս պլանավորել ձեր օրը
Ուսումնական գարուն
Աղայանական օրեր
Գրիգոր Զոհրապ


Քերականական աշխատանքները նույնպես շատ կարևոր են, սակայն քանի որ, առանձնահատուկ ավելացնելու բան չկա, այս մասին ծավալվելու իմաստ չեմ տեսնում:


Ճամփորդություն
Չարենցի կամար
Ինչպես «Կարդում ենք Չարենց» նախագծի մաս, այցելեցինք Չարենցի կամար: Անմոռանալի օրերից էր: Շատ գեղեցիկ տեսարան և հիանալի եղանակ, այդ ամենի հետ մեկտեղ Չարենցի բանաստեղծությունները, որոնք հնչում էին մեր շուրթերից: Հիշողություններ, որոնք դեռ երկար կհիշվեն:

Ահա և վերլուծությունները: Այստեղ իմ կատարած վերլուծություններից որոշներն են: Կրկին կառանձնացնեմ մի քանիսը:
Ես և նա
Կարող եմ հանգիստ ասել, որ ինչքան էլ ժամանակ անցնի «Ես և նա» ստեղծագործությունը կմնա իմ ամենասիրելիներից մեկը: Այսօրվա պես հիշում եմ, անգամ արցյունք թափեցի առաջին անգամ կարդալիս: Ինձ դուր են գալիս այն ստեղծագործությունները, որոնց հաջողվում է ինչ-որ էմոցիաներ առաջացնել ինձ մոտ: Այնպիսի ստեղծագործություն է, որից ամեն մեկը իր համար ինչ-որ դաս կքաղի: Ամեն անգամ երբ ցանկանում եմ ուղղակի ամեն ինչ թողնել և հանձնվել, հիշում եմ հենց այս պատմվածքը…

Չեմ կարողացել, չեմ կարողանում ու երբեք էլ չեմ կարողանա
Շատ փոքրիկ պատմվածք էր, սակայն երբ կարող ես ժամերով խոսել ստեղծագործության արտահայտած մտքի մասին, այն արդեն կարելի է հաջողակ համարել: Ցանկացած մոտիվացնող խոսքեր, կարող են գերել և ստիպել խորհել նրանց շուրջ: Կարդացողը որոշ չափով գտնում է իր խնդիրների լուծումը նման պատմվածքների մեջ:

Գրիգոր Զոհրապ « Այինկա»
Կարծում եմ Գրիրգոր Զոհրապին՝ ինչպես նշել եմ վերևում, արժանի է կրկին անդրադառնալ առանձնահատուկ: Շատ կհանդիպես լավ ավարտով ստեղծագործություններ, որտեղ միշտ բարին վերջում հաղթանակած է դուրս գալիս: Խոստովանեմ, որ արդեն ուզեմ դա, թե ոչ հոգնում եմ նման քաղցր և կրկնվող սյուժետներից: Եվ Զոհրապի նորավեպերը այդ ամենից տարբեր են, երբ չկա բարի կամ չար: Եվ այդ իրավիճակները այնքան իրական են և հասկացնում են, որ կյանքն այդքան քաղցր և հեշտ չէ, որտեղ միշտ լավ ավարտ է լինում…

Այլ վերլուծություններ
Չեմ կարողացել, չեմ կարողանում ու երբեք էլ չեմ կարողանա
Մհեր Իսրայելյան «Երկնքից թափվող ընկույզներ»
Խորխե Բուկա «Սիրել բաց աչքերով»
Անտուան դե Սենտ Էկզյուպերի «Աղոթք»
Ես և նա
Կանաչ դաշտը
Գրիգոր Զոհրապ «Ճիտին պարտքը»
Գրիգոր Զոհրապ « Այինկա»
Գրիգոր Զոհրապ «Այրին»
Մարդիկ, որոնք ինձ դուր են գալիս
Դինո Բուցատի «Կորսված օրեր»
Վիլյամ Սարոյանի «Ծիծաղը»
Փոքրիկ դրախտը
Կաֆկա «Մեծ աղմուկ»
Անդրե Մորուա «Մանուշակներ ամեն չորեքշաբթի»
Ա. Իսահակյան «Սաադիի վերջին գարունը»
Դոնալդ Բիսեթ. «Ցանկությունների ծառը»

Ձայնագրություններ
Հով արեք սարեր
Գարուն ցելաւ ծաղկունիկ բոցերով
Գողթան երգեր(գրաբար)
Ավետիք Իսահակյան «Մի մրահոն աղջիկ»
Ավետիք Իսահակյան «Մոր սիրտը»
Վահան Տերյան «Աշնան մեղեդի»
Վահան Տերյան — Մթնշաղ
Ախ երանի թե լիներ մի հնար
Եթե իմ վերջին հայացքը մնա
Լուսամփոփի պես աղջիկ
Հայաստանին
Հայրենիքում
Վահան Տերյան «Գարուն»
Պարույր Սևակ «Գարուն է»



հոդվածներ
«Հայոց պատմություն»
Եղիշե Չարենց «Մինչև ե՞րբ անորոշության մեջ մնամ…»
Աղայան«Նպատակ դաստիարակության»
Աղայան «Երկու խոշոր չարիք»


Գրիգոր Զոհրապ «Այրին»

«Այրին»

Միշտ եղել է և կլինի այդպիսի խնդիր կարծում եմ: Գախտնիք չէ, որ շատերը գնում են արտերկիր աշխատելու, ընտանիքը պահելու նպատակով: Մեր հերոս՝ Մարտիրոսը նույնպես բացառություն չէր: Նա ամուսնացած էր: Սակայն Մարտիրոսը բեռնակրություն անելուց հոգնել էր արդեն և ոչ ուժ, ոչ կամք չունի այլևս: Այդ ամենը ստիպում է նրան գաղտնի ու անձայն ամուսնանալ, պոլսեցի մի կնոջ հետ: Տանը նրան սպասում էին, իսկ նա անլուր թողեց նրանց: Կնոջ աչքը մնաց ճանապարհին, սպասելով ամուսնուն, ով դավաճանեց իրեն, անգամ չմտածելով իր մասին…

Չեմ ցանկանում մեղադրել կամ արդարացնել Մարտիրոսին, քանի որ երբեք չեմ հասկանա նրան, և պատճառը նրա արարքի: Սակայն իր կնոջ հանդեպ նա սխալ է վարվել, ինչը անհերքելի է, անգամ եթե ինչ-որ լուրջ պատճառ կա: Եվ նրա կինը պետք է չմտածի, որ կյանքը իր համար ավարտված է, սկսելով նոր կյանքի էջ առանց Մարտիրոսի:

Համո Սահյան «Չես ասի ոչ մի բառով» 

«Չես ասի ոչ մի բառով» 
Բանաստեղծությունը կարդալիս զգում եմ կարոտ և վախ՝ ինչ-որ մեկին կորցնելու, կամ միայնակ մնալու: Այդ ամենը միշտ բացասական զգացումներ են առաջացրել ինձ մետ, երևի հենց այդ պատճառով, բանաստեղծությունը կադալիս աչքիս առաջ է գալիս գիշեր, անձրև և մարդ, որը միայնակ է մնացել այդ անձրևի տակ: Նաև ինչ-որ մուգ և մռայլ գույներ են կապակցվում այդ ամենի հետ, ինպիսին են՝ սև, մոխրագույն և կապույտ…

Ինպես վերևում նշեցի, այդ տագնապը, որի մասին խոսվում էր բանաստեղծության մեջ, կապված է ինչ-որ մեկին կորցնելու վախի հետ, վախի, որ այդ մարդը մի օր կլքի իրեն…

Գրիգոր Զոհրապ «Ճիտին պարտքը»

Ծերունի Հուսեփ աղան, միջահասակ, ալեհեր մարդ է: Եղել է վաճառական, ապա՝ խանութպան: Սակայն հիմա ուրիշների առևտրի միջնորդությամբ է զբացվում: Պարտքերը թույլ չեն տալիս հոգալ հանապազօրյա կարիքները: Նաև երկու դուստր ունի, և չի կարողանում ապահովել նրանց ապրուստը: Ամեն օր ելնում է տանից անհույս՝ ուսին գցելով իր կաշվե պայուսակը: Սև կաշվե պայուսակ էր, իր մտերիմ ընկերն, որին ամեն իրիկուն վերցնում էր հետը, և նրանով հաց, միս և այլ բաներ էր բերում դստրերին:

Նրա մոտ ծանր վիճակ էր: Դստրերը քաղցած, տանը իրենց հորն են սպասում: Սակայն Հուսեփ աղան չունի գումար, և պայուսակը դատարկ է: Տան ողջ ունեցվածքը վաճառելուց հետո նա գալիս է Պոլիս: Սակայն ոչինչ չի կարողանում գնել, իսկ առանց գնումների չի կարող տուն վերադառնալ: Աննպատակ քայլում է Պոլիսի փողոցներում: Կամուրջի մոտ կանգ է առնում, քանի որ անգամ գումար չունի կամուրջն անցնելու համար:

Նա ուղղակը ընտեց հեշտ ճանապարհը՝ խուսափել խնդրիներից, հանձնվել… նա ինքնասպան եղավ, խորտակվելով ջրում:

Երբեք չեմ արդարացնի այդ ընտրությունը: Կարծում եմ քանի դեռ ունես մարդ, թեկուզ մի հոգի, ով քեզ սպասում է, ով սիրում և գնահատում է քեզ, իրավունք չունես վերջ տալու կյանքիդ: Եվ նման որոշում կայացնել, առանց այդ մարդկանց մասին մտածելու… ես կանվանեմ դա էգոիզմ: Դա խնդրի լուծում չէ: Պետք չէ ոչ մի դեպքում հանձնվել: Դրժվար ժամանակները միշտ կգան և կանցնեն: Գիրշերվանից հետո միշտ լույս է բացվում: Կարծում եմ նրա երեխաների համար ավելի լավ կլիներ սոված մնալ ևս մեկ, կամ մի գուցե մի քանի օր, քան մնալ միայնակ այս դաժան աշխարհում:

Գրիգոր Զոհրապ « Այինկա»

«  Այինկա»
Գյուղում մարդիկ ապրուստ վաստակելու համար զբաղվում էին անօրինական ծխախոտի առք ու վաճառքով: Սահակը և նրա եղբայրը նույպես բացառություն չէին: Պայքարը կայանում էր ոստիկանության և այինկաճինկերի(այդպես էին կոչում անօրինական ապրանքների վաճառքով զբաղվող մարդկանց) միջև: Սակայն Սահակը ապագայում անցնում է ոստիկանների կողմ: Նա ուներ սիրած աղջիկ, ում հետ գախտնի էր հանդիպում, և ոչ ոք չգիտեր նրանց մասին: Սակայն աղջիկը այինկաճիի դուստր էր: Սահակի ոստիկան դառնալուց հետո, աղջիկը՝ Պերճուհին նշանվում է Սահակի եղբոր հետ: Նրանք դադարից հետո հանդիպում են, և փոխանակում վերջին խոսքերը միմիանց հետ՝

— Սրդողած ես հետս:

— Ե՞ս:

— Բարևս ինչո՞ւ չառիր, բարևը Աստուծո է:

— Կեցի°ր, ատեն մը կը սիրեիր զիս, եղբորս հետ չնշանված դեռ, կը հիշե՞ս աղբյուրին քով խոսածներդ:

— Ես եղբորդ նշանածն եմ, մի° խոսիր հետս, ես այինկաճիի աղջիկ եմ:

— Այդչա՞փ գեշ մարդ եմ ես… Եթե գիտնայիր, որ մեկ խոսքովդ սիրտս կբանամ սա դանակով. իմ սերս ամուր է աս երկաթին պես, քուկդ… ծառի մը ոստին պես ամեն դի կը ծռի, պզտիկ եղբորմեն մեծ եղբորը, Սահակեն Հակոբոսին կը դառնա:

— Ո՞վ ըսավ որ քոլճի ըլլաս:

— Քեզի համար:

— Ես այինկաճիի աղջիկ եմ:

— Կեցի´ր, տե, քիչիկ մըն ալ:

Հենց սա էլ դարձավ նրանց վերջին խոսակցությունը:
Ոստիկանների և Այինկաճիների մեջ կրակոցի ժամանակ Սահակը՝ կոտրված սիրած աղջկա դավաճանությունից, գնաց մահվանն ըևնդառաջ, և ընկավ իր իսկ եղբոր կրակոցից: Իսկ Պերճուհին՝ ում այդպես էլ չհաջողվեց մոռանալ Սահակին, հետ տվեց նշանը և ոչ ոք այդպես էլ չիմացավ պատճառը:

Աղայան «Երկու խոշոր չարիք»

Աղայան «Երկու խոշոր չարիք»  հոդվածը
Խոսքը մտավոր հոգնածության և ներվոտության մասին է: Ըստ գրողը, դա այնպիսի մակարդակի է հասել, որ իրենից լուրջ վտանգ է ներկայացնում մարդկության ապագայի համար: Ըստ գիտնականները մտավոր հոգնածությունը և ներվոտությունը ազդում են մարդու ոչ միայն ֆիզիկական այլ նաև մտավոր զարգացման վրա:
Ըստ հոդվածի Ներվոտությունն առաջ է եկել բազում պատմական դեպքերի պատճառով: Կարծում եմ կհամաձայնեք, որ ոչ մի երկիր չի անցել այնքան դժվարությունների միջով՝ որքան Հայաստանը… Դա հոգեկան լուրջ հարված է նույնպես: Նաև պատճառներ են տեխնիկական գիտության հսկայական զարգացումը, գոյության կռիվը, նաև նյութապաշտության դեմ ազդող կրոնի կռիվը… Այդ ամենը և ոչ միայն, շատ ազդեցին մարդկանց նեռվայն համակարգի վրա, և անջնջելի հետք թողեցին:

Մտավոր հոգնածության պատճառներ են ժամանակակից դպրոցները, համալսարանները և կրթության համակարգը: Հիմա բոլորը ձգտում են ուսում ստանալ և ծողներն ամեն ինչ անում են իրենց երեխաների ուսումն ապահովվելու համար: Այդ պատճառով դպրոցները լիքն են աշակերտներով, և շատերի ուշադրությունը ամենևին դասերը չեն: Եվ որոշ դպրոցների վատ պայմանները, կարծես աղ վերքի վրա:
Եվ քանի որ պատճառը այդ ամենի դպրոցն է, նա էլ պետք է լուծում տա այդ ամենին: Առաջարկվեց հոդվածում, լիովին դեն նետել հին կրթական համակարգը և ստեղծել նորը:

Եղեգիս

Նախագծով կրկին շարժվում ենք դեպի Արատես, և քանի որ ես դեռ անյտեղ չեմ հասցրել լինել և սա առաջին անգամն է, որոշեցի մի փոքր տեղեկություն հավաքել տեղանքի մասին:

Եղեգիս գյուղիը, որը գտնվում է Արատեսի հարևանությամբ:

Եղեգիսը գյուղ է Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի Եղեգնաձորի տարածաշրջանում։ Եղեգնաձոր քաղաքից գտնվում է մոտ 18 կմ հեռավարության վրա, Երևանից՝ 135 կմ։ Այն փռված է Եղեգիս գետի ձախ ափի սարալանջին, ծովի մակարդակից բարձրությունը կազմում է 1640 մ։ Եղեգիս գյուղի մոտ կա հրեական գերեզմանատուն։

Միջնադարյան Եղեգիսը Հայաստանի ամենահարուստ համայնքներից է եղել։ 13-14 դարերում այն եղել է Օրբելյան իշխանական տոհմի նստավայրը։
Գյուղի Սուրբ Աստվածածին մատուռը կառուցվել է 1703 թվականին ավելի հին եկեղեցու ավերակների վրա, իսկ սուրբ Կարապետ, Զորաց եկեղեցիները 13-րդ դարի կառույցներ են։ Հատկանշական է, որ Զորաց եկեղեցում է կատարվել ռազմի դաշտ մեկնող զորքի երդման և օրհնության արարողությունները։
15-րդ դարում Լենկ Թեմուրի և այլ զավթողական արշավանքներից, այնուհետև երկրաշարժի հետևանքով ավերվել է քաղաքը։ Ավելի ուշ գյուղում բնակություն են հաստատել թուրքալեզու բնակիչներ և այն անվանել՝ «Ալայազ»։
1988 թվականին Սումգայիթյան դեպքերից հետո գյուղը վերաբնակեցվել է Ադրբեջանից բռնագաղթված հայ ընտանիքներով։ Վերականգնվել է պատմական Եղեգիս բնակավայրի անվանումը։