Մթնոլորտ

• Ինչպիսի՞ օդ ենք շնչում մենք:
Օդի աղտոտման հիմնական պատճառները գոծարաններից և մեքենաներից դուրս եկող վտանգավոր ծուխն է։ Օդը հիմա բավականին աղտոտված է և շարհունակելու է աղտոտվել, քանի որ ինչքան զարգանա մարդկությունը այդքան կտուժի բնությունը։ Հատկապես մեծ քաղաքներում օդը շատ աղտոտված է, քանի որ գործարանների հիմնական մասը լինում է այնտեղ, և երթևեկությունը նույնպես շատ է։ 

• Ինչն է աղտոտում մեր միջավայրի մթնոլորտը: 
Ինչպես նշեցի վերևում հիմնական պատճառները գործարանները և ավտոմեքենաներն են։ 

• Ինչպե՞ս է ազդում աղտոտված մթնոլոտը ձեր առողջության վրա, բերել օրինակներ: 
Մթնոլորտը կարևոր դեր է խաղում և առանց նրա մենք ուղղակիորեն չենք կարող պատկերացնել մեր կյանքը։ Այն պաշտպանում է ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներից, պահում է կայուն ջերմաստիճանը և ամենակրևորը պահում մեր ձգողականությունը։ Եթե այն վնասվի կլինեն ջերմաստիճանի կտրուկ և հսկայական աճեր և անկումներ, և անգամ  չխոսեմ ձգողակնության չլինելու մասին։ 

• Ինչպե՞ս պահպանենք մթնոլորտը աղտոտումից:
Կարծում եմ հնարավոր է ստեղծել ավտոմեքենաներ որոնք էլեկտրական են և գազով կամ բենզինով չեն աշխատում, որոնց հնարավոր է լիցքավորել, ինպես հիմա հեռախոսները կամ համակարգիչները։ Դա ինչ֊որ չափով կմեղմացներ խնդիրը։ 

ՀԷԿ-եր, ՋԷԿ-եր և ԱԷԿ-եր

Հիդրոէլեկտրակայան (ՀԷԿ) 
Էլեկտրակայանների տեսակ, որտեղ ջրի հոսքի էներգիան փոխակերպվում է էլեկտրական էներգիայի։
Բացասական կողմն այն է, որ պարտադիր պետք է լիինի ջրի մոտ և հաճախ պետք է լինում էներգիան տեղափոխել: Նաև պատնեշները որոնք կառուցվում են, հաճախ հանդիսանում են ՀԷԿերի վթարներ պատճառ:

Ջերմաէլեկտրակայան (ՋԷԿ)
Էլեկտրակայան, որտեղ օրգանական վառելիքի այրման ջերմությունը փոխակերպվում է էլեկտրական էներգիայի։
Ինչ վերաբերում է Արևի էներգիային, դա լավ է այնքանով, որ պաշարները անսպառ են, քանի որ ներկա պահին շատ վառելանյութեր վերացման եզրին էն, նաև ավելորդ և վնասակար թափոններ չի առաջացնում: Բացասական կողմն այն է, որ մեծ տարածություն է զբաղեցնում, և խիստ կաղված է եղանակից:

Ատոմային էլեկտրակայան (ԱԷԿ)
Էլեկտրակայան, որտեղ ատոմային (միջուկային) էներգիան փոխակերպվում է էլեկտրականի։
Շատ երկներ պայքարում են ունենալ ԱԷԿ, քանի որ բավական հարմար աղբյուր է, մեծ քանակությամ էներգիա է տալիս և ավելի հեշտ աղբյուր է այն ստանալու համար: Սակայն ունի նաև վատ կողմեր, ինչ-որ սխալի դեպքում ուղղակի կվերացնի ամեն բան իրեն շրջապատող, քանի որ այն միջուկային է և վտանգավոր կյանքի համար:

ՀԷԿ-երի վթարներ

  1. Չինաստանի արևելքում Ցզյանսի նահանգի Ֆուհե գետի պատնեշի վթարը(թարգմանություն)
    Июнь 2010 года. Прорыв дамбы на реке Фухэ в провинции Цзянси на востоке Китая из-за проливных дождей.
    Из зоны прорыва были эвакуированы около 100 тысяч человек. Всего в десяти территориальных единицах Южного и Восточного Китая из-за проливных дождей, вызвавших наводнения, погибли 199 человек, считаются пропавшими без вести 123 человека. Из опасных районов было эвакуировано почти 2,4 миллиона человек. Так или иначе от стихии пострадали 29 миллионов жителей. Экономический ущерб от непогоды составил около 42 миллиардов юаней (6,2 миллиарда долларов США).

    2010 թվականի հունիս: Չինաստանի արևելքում Ցզյանսի նահանգի Ֆուհե գետի վրա պատնեշը վթարվեց, հորդառատ անձրևների պատճառով:
    Մոտ 100 հազար մարդ տարհանվել է պայթման գոտուց: Հարավային և Արևելյան Չինաստանի ընդամենը տասը տարածքային ստորաբաժանումներում տեղատարափ անձրևների պատճառով, որոնք առաջացրել են ջրհեղեղներ, մահացել է 199 մարդ, 123 մարդ համարվում է անհետ կորած: Այսպես թե այնպես, 29 միլիոն մարդ տուժել է աղետից: Վատ եղանակային պայմաններից տնտեսական վնասը կազմել է մոտ 42 մլրդ յուան ​​(6,2 մլրդ ԱՄՆ դոլար):
  2. Սայանո-Շուշենկայա ՀԷԿ-ի վթարը 2009թ.
    Սայանո-Շուշենկայա ՀԷԿ-ի հզորությունը Ռուսաստանում ամենամեծն է: Այն նաև վեցերորդ խոշորագույն հիդրոէլեկտրակայանն է աշխարհում: Սայանո-Շուշենկայա ՀԷԿ-ը գտնվում է Խակասիայում, Իզիսե գետի վրա, Սայանոգորսկից ոչ հեռու:
    2009 թ. Օգոստոսի 17-ին տեղի ունեցած Սայանո-Շուշենսկա ՀԷԿ-ը մեծ կորուստ է առաջացրել: Առավոտյան ժամը 2009-ի օգոստոսին տեղի ունեցավ էլեկտրակայանի վթար: Երկրորդ հիդրոէլեկտրակայանը ոչնչացվել է, եւ տուրբինային սենյակը ածխաջրածին է եղել մեծ քանակությամբ ջրով: 7-րդ եւ 9-րդ հիդրոէլեկտրակայանները վնասվել են, երրորդ, չորրորդ եւ հինգերորդ հիդրոէլեկտրակայանները լցվել են բեկորներով: Դա հանգեցրեց տուրբինային դահլիճի ոչնչացմանը, որից ղեկավարվել է Սայանո-Շուշենսկա ՀԷԿ-ը: Պատահարի հետեւանքով զոհվել է 75 մարդ:

Բնական բառելիքներ

Բնական գազ
Բնական գազը անհամ, անհոտ և անգույն գազային միացություն է։ Առաջացել է երկրի ընդերքում անօդ պայմաններում։ Բնական գազը հանածո վառելանյութերից ամենամաքուր այրվողն է և ամենահարմարը արտահանելու ու օգտագործելու համար։ Հրդեհավտանգության տեսակետից գազը բոլոր վառելանյութերից ամենավտանգավորն է: Այն օդի հետ խառնվելով ստեղծում է պայթունավտանգ խառնուրդ, որը նպաստավոր պայմանների առկայության դեպքում պայթում է եւ հրդեհի ու ավերածությունների պատճառ դառնում:Բացի դրանից, գազն ընդունակ է թափանցել ամենանեղ անցքերի մեջ եւ տեղափոխվել: Էկոլոգիական տեսանկյունից գազի օգտագործումը կնվազեցնի ջերմոցային էֆեկտի առաջացումը։ Մեքենաները օգտագործում են գազ քանի որ էկոլոգիապես ավելի մաքուր է։ Կենցաղում օգտագործվող գազը թունավոր է, և օդի մեջ դրա փոքր քանակությունը կարող է մարդու համար մահացու լինել: 
Ենթադրվում է, որ բնական գազը ձևավորվում է նստվածքային թաղանթներում ավելի բարձր ջերմաստիճաններով և ճնշումներով, քան նավթը։ Դրանից բխում է այն փաստը, որ գազի հանքավայրերը հաճախ ավելի խորն են տեղակայված, քան նավթահանքերը։ 

Որոշ տեղեկություններ հեըևյալ կայքից http://mtad.am/hy/masnageti-ankyun/item/2015/05/22/gaz/ 
https://hy.m.wikipedia.org/wiki/%D4%B2%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%A3%D5%A1%D5%A6

Ածուխ
Ածուխը, պինդ, ածխածնով հարուստ այրվող օգտակար հանածո է, որն առաջացել է Երկրի ընդերքում՝ միլիոնավոր տարիների ընթացքում՝ հնագույն բույսերի մնացորդների բարդ քիմիական և երկրաբանական փոխարկումների հետևանքով։ Ածուխը ի տարբորություն գազի վտանգ է գլոբալ տաքացամ համար և առաջացնում է ջորմոցային էֆեկտ։ Էլոլոգիապես ավելի վնասակար է։ Ածուխները հրաշալի վառելանյութ են, օգտագործվում են նաև որպես հումք մետաղաձուլության և քիմիական արդյունաբերության մեջ։ Ակտիվացած ածուխը հանդիսանում է նաև դեղամիջոց։ 

Նավթ
Նավթը Երկրի նստվածքային թաղանթում տարածված այրվող, յուղանման, յուրահատուկ հոտով հեղուկ է, կարևորագույն օգտակար հանածո, արժեքավոր բնական պաշար: Նավթի ընդերքից հանելը բավական մեծ տեխնիկա է բահանջում և վնաս է հասցնում շրջակային, հետևաբար էկոլոգիական առումով դա այդքան էլ ձեռնտու չէ: Կարծում եմ այլ բացասական կողմեր նավթը չունի, բացի այն, որ շատ ուշ է վերականգնվում, կարելի է ասել ընհանրապես չի վերականգնվում և պաշարները մի քանի տասնամյակից կսպառվեն: