Ազգային ժողով

Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողով, Հայաստանի բարձրագույն օրենսդիր մարմին է։ Ազգային ժողովը ժողովրդի ներկայացուցչական մարմինն է:

1918 թվականի մայիսի 28-ին Հայաստանն իրեն հռչակեց անկախ պետություն։ Ձևավորվեց երկրի բարձրագույն իշխանության մարմինը՝ Հայաստանի խորհրդարանը։ 1990 թվականի օգոստոսի 4-ին Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահ ընտրվեց Լևոն Տեր-Պետրոսյանը։ 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Հայաստանի հռչակվեց անկախ հանրապետություն։ 1991 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Լևոն Տեր-Պետրոսյանն ընտրվեց նախագահ, իսկ ԳԽ նախագահ դարձավ Բաբկեն Արարքցյանը։1995 թվականի հուլիսի 5-ին ընդուննվեց Հայաստանի Սահմանադրությունը։ Նույն օրն անցկացվեցին նաև Հայաստանի Ազգային ժողովի առաջին գումարման ընտրությունները։

Ընտրական կարգը(Ըստ ՀՀ սահմանադրության 4րդ գլխի 89րդ կետի)

Ազգային ժողովը կազմված է առնվազն հարյուր մեկ պատգամավորից: Ընտրվում է համամասնական ընտրակարգով: Ընտրական օրենսգիրքը երաշխավորում է կայուն խորհրդարանական մեծամասնության ձևավորումը: Եթե ընտրության արդյունքով կամ քաղաքական կոալիցիա կազմելու միջոցով կայուն խորհրդարանական մեծամասնություն չի ձևավորվում, ապա կարող է անցկացվել ընտրության երկրորդ փուլ: Երկրորդ փուլի անցկացման դեպքում թույլատրվում է նոր դաշինքների ձևավորումը: Քաղաքական կոալիցիա կազմելու սահմանափակումները, պայմանները և կարգը սահմանվում են Ընտրական օրենսգրքով:

Ազգային ժողովն ընտրվում է հինգ տարի ժամկետով:

Պատգամավորները կարելի է ասել ամենաանձեռնմխելի անձիք են: Պատգամավորն իր լիազորությունների ժամկետում և դրանից հետո չի կարող հետապնդվել և պատասխանատվության ենթարկվել պատգամավորական գործունեության շրջանակներում հայտնած կարծիքի կամ քվեարկության համար: Նաև նրանց նկատմամբ քրեական հետապնդում կարող է հարուցվել միայն Ազգային ժողովի համաձայնությամբ: Պատգամավորն առանց Ազգային ժողովի համաձայնության չի կարող զրկվել ազատությունից, բացառությամբ երբ նա բռնվել է հանցանք կատարելու պահին կամ անմիջապես դրանից հետո: Այս դեպքում ազատությունից զրկելը չի կարող տևել յոթանասուներկու ժամից ավելի:


ՀՀ սահմանադրություն (2-րդ գլուխ)

Հոդված 30.Կանանց և տղամարդկանց իրավահավասարությունը

Կանայք և տղամարդիկ իրավահավասար են:

Ըստ ՀՀ սահմանադրության կանանք և տղամարդիկ ունեն հավասար իրավունքներ: Հետևաբար բոլոր կարծրատիպերը կապված աշխատանքի, հագուստի, պահվածքի և այլ բաների հետ, գալիս են ժողովրդից: Աշխատանքները բաժանվում տղամարդկանց և կանանց մինչև՝ «կինը չի կարող արհեստավոր դառնալ, կամ տղան մատնահարդար…», այդ ամենը գալիս է կարծրատիպերից, իսկ օրենքի հավասար բոլորը հավասար են…

Հոդված 42.Կարծիքի արտահայտման ազատությունը

1. Յուրաքանչյուր ոք ունի իր կարծիքն ազատ արտահայտելու իրավունք: Այս իրավունքը ներառում է սեփական կարծիք ունենալու, ինչպես նաև առանց պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների միջամտության և անկախ պետական սահմաններից` տեղեկատվության որևէ միջոցով տեղեկություններ ու գաղափարներ փնտրելու, ստանալու և տարածելու ազատությունը:

2. Մամուլի, ռադիոյի, հեռուստատեսության և տեղեկատվական այլ միջոցների ազատությունը երաշխավորվում է: Պետությունը երաշխավորում է տեղեկատվական, կրթական, մշակութային և ժամանցային բնույթի հաղորդումների բազմազանություն առաջարկող անկախ հանրային հեռուստատեսության և ռադիոյի գործունեությունը:

3. Կարծիքի արտահայտման ազատությունը կարող է սահմանափակվել միայն օրենքով` պետական անվտանգության, հասարակական կարգի, առողջության և բարոյականության կամ այլոց պատվի ու բարի համբավի և այլ հիմնական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության նպատակով:

Իհարկե ցանկացած մարդ ունի իրավունք արտահայտելու իր կարծիքը, սակայն շատերը կարծիք բառի տակ հասկանում են վիրավորել և քարեր նետել միմիանց վրա…
Համացանցը համարում եմ հարմար հարդակ, քանի որ այնտեղ միշտ կան մարդիկ ովքեր կկիսեն քո կարծիքը:

ՀՀ սահմանադրություն

Հոդված 2. Հայաստանի Հանրապետությունում իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին:

Ժողովուրդն իր իշխանությունն իրականացնում է ազատ ընտրությունների, հանրաքվեների, ինչպես նաև Սահմանադրությամբ նախատեսված պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ու պաշտոնատար անձանց միջոցով:
Իշխանության յուրացումը որևէ կազմակերպության կամ անհատի կողմից հանցագործություն է:

Ինչպես գիտենք ՀՀն ժողովրդավարական երկիր է, և ինչպես վերևում նշվեց շատ բաներ որոշվում է ժողովրդի կողմից և իշխանությունը նույնպես ժողովրդի ձեռքերում է: Ժողովուրդը ընտրում է առաջնորդ(վարչապետ), ում շնորհիվ փոխանցում է ընդհանուր կայացված որոշումները: Հետևաբար, եթե ինչ-որ մեկը ցանկանա իշխանությունը իր ձեռքը վերցնել, դա կհամարվի հանցագործություն:

Հոդված 15. Մշակույթի, կրթության, գիտության խթանումը, հայոց լեզվի և մշակութային ժառանգության պաշտպանությունը:
1. Պետությունը խթանում է մշակույթի, կրթության և գիտության զարգացումը:
Պետությունը դրդում, պահանջում է կրթության զարգացումը: Ես այս կետը շատ կարևորեցի, քանի որ կարծում եմ կրթությունը կարևոր է, և պարտադիր է յուրաքանչյուր ոքի համար, և ոչ միայն Հայաստանում: Այդ դարում դա իսկապես կարևոր, եթե ոչ որոշիչ դեր է խաղում: Համաձայն եմ, որ որոշ չափով մեր ապագան կախված է հաջողությունից, սակայն անգամ, ոչ բարձրագույն՝ դպրոցում ստացած գիտելիքների պակասը լուրջ հետևանքների կբերի ապագայում…

2. Հայոց լեզուն և մշակութային ժառանգությունը պետության հոգածության և պաշտպանության ներքո են։
Մեր հուշակոթողները, եկեղեցիները, գիր գրականությունը… Պետությունը իր վրա է վերցնում դրանց պաշտպանման կարևոր խնդիրը: Մեր հայ երգ և պարը, ինչը մշակույթի կարևոր մասն է, մինչ այսօր ժողովուրդը պահպանում է այդ ամենը, նաև մեր ավանդությունները և ավանդույթները….

Ֆեմինիզմի և կանանց իրավունքների ամփոփում

Հայաստանի Հանրապետությունում գենդերային հիմնահարցերի վերաբերյալ պետական քաղաքականություն և իրավական կարգավորման հիմնական դրույթները ՀՀն վավերացրել, կամ միացել է գենդերային հավասարության ապահովման գրեթե բոլոր միջազգային իրավական փաստաթղթերն ու գործիքները, այդ թվում՝ ՄԱԿի և Եվրոպայի խորհրդի շրջանակներում: ՀՀն ազգային օրենսդրությունն այդ փաստաթղթերի դրույթներին համապատասխանեցնելու, կամ դրանք ներպետական օրենսդրության մեջ ներառելու պարտավորություններ է ստանձնել: ՀՀն ձևավորել և ապա ամբողջականացրել է գենդերային հավասարության ապահովման գործում պարտավորությունների իրականացմանը, կանանց և տղամարդկանց իրավահավասարության ապահովմանը, խրտականության վերացմանն ուղղված պետական քախաքականությունը, կատարելագործվել է իրավական կարգավորումը:
1995 թ. ընդունված ՀՀ սահմանադրությամբ ընհանուր կարգով ամրագրվեցին, անձանց իրավահավասարության տարրերն ու տղամարդկանց և կանանց հավասար իրավունքներն, ամուսնանալիս, ամուսնական կյանքի ընդացքում և ամուսնալուծվելիս ՝ բացառելով սեռով պայմանաորված խտրականությունը:
2005 թվականի կատարված փոփոխություններով ՀՀ սահմանադրության մեջ կատարելագործվոցին ընտանիքի, մայրության և մանկության պաշտպանությանը հերաբերվող դրույթները:
ՀՀ կառավարությունը 1998թվականին ընդունեց ՀՀում կանանց վիճակի բարելավման ծրագրի հիմնադրույթների մասին, ՀՀում կանանց վիճակի բարելավնամ և հասարակության մեջ նրանց դերի բարձրացման ազգային ծրագրագրի հաստատելու մասին որոշումներ:
2010 թվականին ՀՀ կառավարությունը հավանություն է տալիս գենդեռայի քաղաքականության հայեցակարգի:

Ֆեմինիզմ

Ֆեմինիզմը հիմա շատ ակտուալ և քննարկվող թեմա է: Հայաստանում նույնպես, սակայն մեր հայերը առանց հասկանալու, և առանց փորցելու դա հասկանալ վատաբանում և չեն կարևորում այդ շարժումը:
Քաղաքական և սոցիալական շարժումների և գաղափարախոսությունների ամբողջություն է, որն ունի մեկ ընդհանուր նպատակ՝ սեռերի համար սահմանել, զարգացնել և հասնել հավասար քաղաքական, տնտեսական, մշակութային, անձնական և սոցիալական իրավունքների: Ֆեմինիստական շարժման կարևոր նպատակներից է կանանց համար կրթական և մասնագիտական հնարավորությունների հաստատումը, այդ իրավունքների հավասարեցումը տղամարդկանց իրավունքներին։
Շեշտեմ, որ ֆեմինիզմը աղջիկների առավել իրավունքների, կամ տղամարդկանց դեմ ՉԷ, այլ միայն և միայն իրավունքների հավասարման համար պայքար: Շատերն ասում են, որ այս դարում ֆեմինիզմ պետք չէ, սակայն կան երկրներ, որոնք իսկապես ունեն ֆեմինիզմի կարիք, դրանցից են Հնդկաստանը, որտեղ կանանց 9% միայն ունեն կրթույան հնարավորություն, այդ երկրներից է նաև Աֆղանստանը, որտեղ մոտ կանանց 80% ամուսնանում է անչափահաս տարիքում, իսկ 87% կրթություն չեն ստանում, և այլն: Անգամ այն ամենազարգացած երկրներում գուցե և քիչ, բայց ֆեմինիզմը միևնույն է պետք է: Ես կողմ եմ ֆեմինիզմին, այդ ամենի հետ մեկտեղ կարծում եմ, որ միայն ասելով որ ֆեմինիստ ենք, ոչինչ չի փոխվում, ոչինչով չենք օգնում շարժմանը և ֆեմինիստ համարում եմ այն մարդկանց, ովքեր իսկապես ինչ-որ բան անում են դրա համար…

Ժողովրդավարություն

Քաղաքական ռեժիմ, որի հիմքում ընկած է գործընթացի կամ նրա որևէ մակարդակի վրա մասնակիցների հավասար մասնակցությամբ խմբային որոշումների կայացման ընթացակարգը։

  • Առաջնորդների նշանակումն իրենց կառավարողների կողմից տեղի է ունենում ազնիվ և մրցակցային ընտրությունների միջոցով;
  • Ժողովուրդը հանդիսանում է լեգիտիմ իշխանության միակ աղբյուրը ;
  • Հասարակությունը հանուն իր շահերի բավարարման և ընդհանուր բարեկեցության իրականացնում է ինքնակառավարում:

Ժողովրդավարական երկրներ են Չինաստան, Հնդկաստան, Բանգլադեշ, Ալժիր, Նեպալ, Լաոս: Ժողովրդավարությունը մարդու համար պահանջում է մի շարք իրավունքների ապահովում, դրանցից են օրինականություն, քաղաքական և սոցիալական հավասարություն, ազատություն և այլն։

Շատ երկրներում ժողովրդավարությունն իշխանության իրականացման ամենատարածված ձևն է: Ժողովուրդը այսպես ասած հանրապետության կամ իշխանության կառավարողն է: Ժողավուրդը այդ կառավարումը իրականացնում է 2 ձևով, անմիջաքպես ինքը, կամ իր ընտրած որևե մարմնի օգնությամբ: Ժողովրդավարական հանրապետությունները լինում են նախագահական և խորհրդարանական: Առաջինի դեպքում պետության ու կառավարության գլուխը  նախագահն է, երկրորդի դեպքում՝ խորհրդարանը: Հայաստանի առաջին հանրապետությունը (1918–20 թթ.) կառավարման ձևով խորհրդարանական հանրապետություն էր: 20թվին այն մերժվեց, քանի որ կոմունիստական գաղափարախոսությունը մերժում էր ժողովրդավարությունը և նրա իրականացման ընդունված ձևերն ու ինստիտուտները:

Ինչո՞ւ է լռում ՄԱԿ-ը

ՄԱԿ-ը պատասխանատու է երկրների մեջ լավ հարաբերությունների համար: Հայ-Ադրբեջանական պատերազմի ժամանակ ՄԱԿ-ը ոչ մի կերպ չխառնվեց: Սկակայն ինչպես մենք ենք դիմում ՄԱԿ-ին Հայաստանի համար, այնպես էլ ադրբեջանցիները: ՄԱԿ-ը ամեն դեպքում չի կարող առանց ստուգել և վստահ լինելու, որոշում կայացնել: Սակայն համաձայն այդ վարկածի, ՄԱԿ-ը ուղղակի կարող էր ստուգում անցկացնել, սահմանի իրավիճակի հետ կապված, որոշեր թե ով է ամեն անգամ խաղտում զինադադարը և այլն: Ես ինքս այլ վարկածներ չեմ լսել: Արդարացնել ՄԱԿի լռությունը ինչ-որ կերպ չեմ կարող, քանի որ ՄԱԿը պատասխանատու է երկրների միջև խաղաղություն ապահովելում համար և այսպիսի իրավիճակում լռելը սխալ էր:

Որոշ կետեր «Երեխաների իրավունքների» մասին

Հոդված 3
1. Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը:

Читать далее «Որոշ կետեր «Երեխաների իրավունքների» մասին»

Յունեսկօի ժառանգություն

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցուցակի մեջ ներառվելը մեծ պատիվ է համարվում: Այն մեծ պահանջարկ ունի այն երկրներում, որոնք ցանկանում են հանրահռչակել իրենց պատմական և բնության հարստությունը և տեղ գրավել համաշխարհային բեմահարթակում: Համաշխարհային ժառանգության վայրերի ցուցակը ներկայումս ընդգրկում է ավելի քան 1,000 վայր:  Մեկ այլ՝ ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցուցակ ստեղծվել է 2003 թ․՝ կատալոգի մեջ ներառելով ավելի շուտ սովորություններ, ավանդույթներ, պարեր, սովորույթներ և փորձառություն, քան ֆիզիկական վայրեր: Համաշխարհային մշակույթի և Բնության ժառանգության պահպանման 1972 թ․ կոնվենցիայի համաձայն՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ստեղծեց այն վայրերի ցուցակը, որոնք համարվում են բացառիկ արժեքավոր: Թեպետ ցուցակագրումն ինքնաբերաբար չի հանգեցնում ցուցակի մեջ ներառված վայրերի պահպանման ֆինանսավորմանը, և ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն անզոր է կանխել դրանց կործանումն ու հասցված վնասը:

Յունեսկո

Միավորված ազգերի կրթական, գիտական և մշակութային կազմակերպություն: ՄԱԿ-ի մասնագիտացված գործակալություն, որը հիմնադրվել է Փարիզում: Կազմակերպության հռչակած նպատակն է նպաստել խաղաղության և անվտանգության պահպանմանը զարկ տալով միջազգային համագործակցությանը կրթության, գիտության և մշակույթի բնագավառներում բարեփոխումների իրականացման միջոցով։ Դա նպատակ ունի Միավորված ազգերի կազմակերպության կանոնադրությամբ հռչակված հիմնարար ազատությունների հետ մեկտեղ մեծացնել համընդհանուր հարգանքը արդարության, օրենքի ուժի, մարդու իրավունքների նկատմամբ:

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի նպատակն է նպաստել խաղաղության կերտմանը, աղքատության վերացմանը, կրթության, գիտության, մշակույթի, հաղորդակցության և տեղեկատվության շնորհիվ կայուն զարգացման եւ միջմշակութային երկխոսության հասնելը:

Հայաստանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության մեջ են մտնում՝ Հաղպատավանք, Սանահինի վանք, Զվարթնոց, Էջմիածնի Մայր Տաճար, Գեղարդի վանք, Ազատ գետ: