Վանի թագավորություն

Աստվածաշնչում հիշատակվում է որպես Արարատյան թագավորություն, իսկ ասորեստանցիները այն կոչում էի Ուրարտու:

Սարդուրի 1-ին
Ք. ա. 9-րդ դարում Հայաստանի հզոր արքա է հիշատակվում Սարդուրի 1-ինը(835-825թ.): Նա հեշտորեն կարողանում էր դիմադրել ասորեստանի արշավանքներին: Սարդուրի առաջինը հիշատակվում է, որպես Հայաստանի հարավային շրջանների տիրակալ: Վանա լճի ավազաններում և Աղձնիքի շրջաններում կատարել է շինարարական և ռազմական գործունեություններ: Նրա կատարած կարևոր քայլերը ամրապնդեցին Վանի թագավորության ապագա վերելքը: Եվ նրա հաջորդների իշխանությանն ընդարձակվեց, և աստիճանաբար սկսեց ընգրկել իր մեջ ՀՀ լեռնաշխարը և ալյ տարածքներ:

Տուշպա-Վան
Պետությունը սկսեց հզորանալ, և պետք էր ավելի մեծ և շքեղ մայրաքաղաք: թ. վերջերին Սարդուրի -ինը, Վանա լճի ափին հիմնադրեց Տուշպա մայրաքաղաքը: Եվ նրան կոչում էին «տերը Տուշպա քաղաքի»:
Սարդուրի 1-ինը թողել է մի քանի արձանագրություն, և ներկայանում է ինչպես «մեծ արքա, հզոր արքա, տիեզերքի արքա, և այլն»: Այդ տիտղոսին արժանացել է, կրելով հաղթանակ ասորեացիների դեմ տարված հախթանակի շնորհիվ, Ք. ա. 835 թվին:

Արգիշտի 1-ին
Նրա թագավորման տարիներին, թագավորությունն ընդգրկում էր որ միայն Հայաստանը, այլև զգալի տարածքներ սահմաններից դուրս: Արշավանքներից մեկի ժամանակ գրավեց Բաբելոնյան: Դրանով նա երեք կողմից՝ հյուսիսից, հարավից և արևելքից, շրջափակման մեջ վերցրեց Ասորեստանը:

Արգիշտի 1-ինը հիմնեց բազմաթիվ բնակավայրեր, որոնցից նշանավոր էր Էրեբունին(հետագայում ՀՀ մայրաքաղաք Երևանը) Ք, ա. 782 թ.: Դրանից 6 տարի անց Արարատյան դաշտում, արքան հիմնեց նոր քաղաք-ամրոց՝ Արգիշտիխինիլին: Նրա գերիշխանությունը տարածվել է բուն թագավորության սահմաններից, շատ հեռու՝ մինչև Փոքր Ասիա և Պարսից ծոց:

Սարդուրի 2-րդ
Թագավորության հզորացումը շարհունակվեց նաև հաջորդ արքա՝ Սարդուրի 2-րդ ի թագավորման ժամանակ, Ք. ա. 764-735 թ. : Նրա գահակալմանշրջանում Վանի տերությունն ունեցել է տարածքային ամենամեծ աճը: Հյուսիսում հասնում էր սև ծով, ներառյալ Կուլխա երկիրը: Հյուսիսարևելյան սահմանը հասնում էր Կուր գետ: Արևելքում տերության սահմանները հասնում էին Կասպից ծով, իսկ Արևմուտքում Փոքր Ասիա: Հարավում վերագրավեց Բաբելոնիան, ամրապնդելով սահմանը մինչև պարսից ծոց: Հարավարևմուտքում տիրեց Դամասկոսի թագավորությանը:

ՀՀ լեռնաշխարհ

  1. Ո՞ր լեռն ունի Հայկական լեռնաշխարհի ամենաբարձր գագաթը:
    ՀՀ բարձրավանդակի ամենաբարձր լեռը Մասիսն է(Մեծ Արարատ), ունի 5165 մ. բարձրություն ծովի մակարդակից: Իսկ Մասիսը(Փոքր Արարատը) 3925 մ. բաձրություն:
    Հայաստանի Հանրապետության տարածքի ամենաբարձր լեռը Արագածն է, 4096 մ. բարձրությունով:
  2. Թվե՛ք Հայկական լեռնաշխարհի մի քանի խոշոր լճեր
    Սևան լիճը, Վան և Ուրմիա լճերը…
  3. Ո՞ր գետն է այլ կերպ անվանվում «Մայր գետ»
    Արաքս գետին այլ կերպ անվանում են «Մայր գետ»:
  4. Թվե՛ք Հայկական լեռնաշխարհի մի քանի խոշոր գետեր
    Արաքս, Տիգրիս, Կուր, Եփրատ….

Արցախյան պատերազմը (1991)

1. Ե՞րբ է Արցախում սկսվել հայ-ադրբեջանական պատերազմը։ Ե՞րբ է ԼՂՀ-ն հռչակվել անկախ։

1991թ. ապրիլ֊մարտ ամիսներին Արցախում բռնությունները գագաթնակետին էին հասել։ Ադրբեջանական հատուկ ջոկատայինները և զորքը բացահատ սկսեց պատերազմել հայերի հետ, տեղահանելու նպատակով՝ Գետաշենում և Շահումյանում։ Հասան նպատակին և հայերը լքեցին տարածքը։
Արդյունքում 91թ. մայիսից ԼՂԻՄ ում սկսվեց ազգամիջյան պատերազմ հայերի և ադրբեջանցիների միջև։

1991թ. Դեկտեմբերի 10ին անցկացվեց անկախության հանրաքվե։ ԼՂՀ ի բնակչության 80%(ով իրավունք ունե քվեարկելու) քվեարկեց, և ձայների 99% անկախությանը կողմ էր։

2. Նշե՛ք Արցախյան պատերազմի առանցքային դրվագները։
Շուշիի ազատագրում
Ծրագիրը կոչվեց 《հարսանիք լեռներում》։ 1993թ. մայիսի 9-ին կամանդոս՝ Արկադի Տեր֊Թադևոսյանի հրամանատարությամբ ազատագրվեց Շուշին։ Այդ կռիվը եղավ քաջերի միջև, ոչ թե մարդկանց և զենքերի։ Մայիսի 18-ին Լաչինը ազատագրվել, և դրանով ավարտվեղ Արցաղի 5 տարի տևող շրջափակումը։

3. Ո՞ր կառույցն է զբաղվում Արցախյան խնդրի խաղաղ կարգավորման գործընթացով։ Ի՞նչ արդյունքներ ունեցավ խնդրի խաղաղ կարգավորման փորձերը։
ԵԱՀԿ(Եվրոպայում անվտանգության և համագործակցության կազմակերպություն):

1192թ. հունրվարին ՀՀ-ն անդամակցեց ԵԱՀԿ-ի հետ, որը ակտիվ գործունեություն ծավալեց Ղարաբաղյան առճակատման խաղաղությաան և հարցը բանակցային ճանապարհով լուծման համար:

Գռաֆ դռակուլա

15րդ դարի Ռումինիայի իշխան Վլադ երրորդ Դռակուլան, նույն ինքը Գռաֆ Դռակուլան համարվում է վամպիռների նախահայրը։ Պատճառն այն է պատերազմից հետո նա խմում էր, իր կողմից սպանված մարդկանց արյունը։ Ծնվել է 1431 թ. Ռումինյայի Վալախիա քաղաքում, հորից հետո նա է եղել իշխանը։
Իր իշխանության տարիներկն պայքարել է Օսմանյան կայսրության դեմ, և վարվել անմարդկային նրանց հետ, զոհերին հանելով ցցերի վրա, և հենց այդ տեսարանի առաջ ճաշելով, դա էլ հերիք չէ, ուտեստի հետ միասին պմելով զոհերի արյունը։
Սակայն Ռումինացիների մեծամասնություն նրան ազգի հերոս է համարում։

Երբ նա 10 տարեկան էր Ռումինիան կործանման եզրին էր, և Օսմանյան կայսրության սուլթանը առաջարկեց Ռումինիայի իշխանին գերության տալ իր 2 երեխաներին՝ Դռակուլաին և նրա փոքր եղբորը։ Հարցակումները դադարեցնելու դիմաց։
Երկիրը փրկելու համար, այլ տարբերակ չունենլով, իշխանն այդպես էլ վարվեց, սակայն այն պայմանով, որ որդիները ողջ պետք է մնան։ Նրանց պահում էին բանտախցում, որտեղ նրանց հետ շատ վատ էին վերաբերվում։ Եվ չնայած խոստմանը Օսմանյան կայսրությունը վերսկսում է հարձակուները։ 4 տարի անց սպանվում է Դռակուլաի հայրը, և Վալախիայի իշխանն է դառնում Գռաֆ Դռակուլան։ Շուտով բանտախցից դուրս տարան նաև նրա եղբորը, և նրանք այլևս չհանդիպեցին։ Գերեվարված ռումինացիները սպանվում էին Դռակուլաի աչքի առաջ, և հենց ցցերի վրա։ Այդ ամենը տեսնելը և վրեժի զգացումը դառձան նրա ապագա դաժանությունների պատճառը։

Մի քանի տարի հետո սուլթանի հրամանով նա ազատվում է գերությունից։ Նա կարող էր գնալ իր երկիր և ղեկավարել այն, սակայն սուլթանի հրամաններով։ Ռումինիաի բանակը այնքան էր թուլացել այդ ընդացքում, որ Դռակուլան ալյ ելք չուներ, սուլթանի կարծիքով։ Եվ հենց այդ ժամանակ էլ նա վերածվեց վամպիռի…
Ռումինիան ծայրահեղ վիճակում էր, մարդիկ հիվանդ էին և անօգնական, տները կիսաքանդ էին, իսկ զորքը կազմում էր մի քանի 1000։ Եվ ով կսպասեր, որ ինչ֊որ մեկը Ռումինիան կրկին ոտքի կհանի։ Գռաֆ Դռակուլաին դա հաջողվեց։

Նա մցրեց նոր օրենքներ՝ դաժան, բայց արդյունավետ։ Նա հրամայեց սպանել ցանկացածին, ով գողություն կանի, մի քանի այդպիսի դեպքերից հետո, ժողովուդը գիտակցեց թե ով է իր ղեկավարը։ Ովքեր չէին ցանկանում աշխատել, նա կրկին սպանում էր։ Ժողովուրդը սարսափում էր նրանից։
Մի քանի տարի, և Ռումինիաում անցավ դժվար ժամանակաշրջանը։ Իսկ Օսմանյան սուլթանը չէր էլ պատկերացնում, որ Դռակուլան հզորացնում է երկիրը։

Երբ Օսմանյան սույթանը պատվիրակություն ուղարկեց Դռակուլաին, օսմանացի պաշտոնիաները մտան Դռակուլաի նստավայր գլխաշորերով, և զգուշացումից հետո էլ չհանեցին դրանք։ Դռակուլան հրաման տվեց մեխեր խրել նրանց գլխի մեջ, որպեսզի երբեք գլխաշորերը դուրս չգան…
Սուլթանը իմացավ, և հավաքեց իր 250000 անոց զորքը և հարձակվեց Ռումինիայի վրա, Դռակուլան, իր 30000 անոց զորքով ջախջախեց նրանց։ Սակայն անհասկանալի ձևով։ նա ոչնչացրեց հակառակորդի զորցի զգալի մասը գիշերվա ընթացում, և օսմնյան զորքն ասում էր, որ նրանք կարծես տեսիլքի հետ կռիվ տաին, անգամ զինվորներից մեկը սրով խոցել էր Դռակուլաին, իսկ նա շարհունակել է կռվել, կարծես ոչինչ չի եղել։

Սուլթանը չհավատալով այդ ամենին կրկին արշավանք կազմակերպե Ռումինիա դեմ, որին անձամբ մասնակցեց։ Ամբողջ գիշեր մարտնչելով, մի կերպ թաքնվեց ողջ մնալու համար, իսկ առավոտյան երբ դուրս եկավ թաքստոցից, տեսավ, որ իր զորքը հանվել է ցցերր վրա։ Օսմանցիները նահանջեցին այս դեպքից հետո։
Դռալկուլաի մասին սկսեցին խոսել բոլորը, երբ լուրերը տարածվեցին։ Նաև ասում էին, որ նա միայն գիշերն է շրջում աշխարհով, և ցերեկը նրան տեսնել անհնար էր։
Նրա չարությունը գնամով արդեն չափ ու սահման չէր ճանաչում։ Նա դաժանություններ էր կիրառում արդեն նաև սեփական ժողովրդի դեմ առանց որևե պատճառ։ Ժողովուրդը ատում էր նրան, և արդյունքում նա սպանվեց սեփական ժողովրդի կողմից։

Վերակառուցումն ու Արցախյան շարժման սկիզբը

  • ԽՍՀՄ-ում ե՞րբ և ո՞ւմ կողմից սկսվեց վերակառուցման քաղաքականությունը։ Ի՞նչ նպատակներ էր հետապնդում վերակառուցումը։
    1985-ի մարտին ԽՄԿԿ(կենտրոնական կոմիտեի) գլխավոր քարտուղար է ընտրվել Միխայիլ Գորբաչովը (1990-91-ին’ ԽՍՀՄ առաջին և վերջին նախագահը)’ «վերակառուցում» կոչված քաղաքականության «ճարտարապետը»: Խնդիր է դրվել վերափոխությունների միջոցով արագացնել երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացումը, կատարել քաղաքական համակարգի բարեփոխում:
  • Ի՞նչը նպաստեց Արցախյան շարժման սկզբնավորմանը։ Ե՞րբ է սկսվել շարժումը և ո՞ր իրադարձությամբ։ Ղեկավար ի՞նչ մարմին և ե՞րբ ստեղծվեց, ո՞վքեր էին դրա առաջին անդամները։
    Անդրդաշնությունից Խորհրդային միությանը առաջինը միաջավ Ադրբեջանը: Արդեն Ադրբեջանը խորհրդային միության պատպանության տակ էր: Նախիջևանը տրվում է Ադրբեջանին, Արցաղը անցնում է Ադրբեջանի կազմ, որպես ինքնավար մարզ, և միայն Սյունիքն է մնում Հայաստանի տարածքում:
  • Հիմնական գծերով ներկայացրե՛ք Արցախյան շարժման էությունը և սկզբնական փուլը։
    ԼՂԻՄ-ի հայությունը վերստին օրակարգ է մտցրել 1921-ից սկիզբ առած Խորհրդային Հայաստանին վերամիավորվելու հիմնախնդիրը: Սկսվել է հայ ժողովրդի ազգ-ազատագրական պայքարի նոր փուլը’ Արցախյան շարժումը: 1988-ի փետրվարի 20-ին ԼՂԻՄ-ի մարզխորհրդի արտակարգ նստաշրջանը, համաձայն ԽՍՀՄ Սահմանադրության, դիմել է Ադրբեջանական ԽՍՀ, Հայկական ԽՍՀ և ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհուրդներին’ ԼՂԻՄ-Ը Ադրբեջանի կազմից դուրս բերելու և Խորհրդային Հայաստանի կազմի մեջ ընդ գրկելու համար: Պատճառաբանելով, վատ վերաբերմունքը հայերի հանդեպ այնտեղ: Սակայն նրանք մերժում էին ստանում: Ադրբեջանի իշխանությունները գորբաչովյան ղեկավարության թողտվությամբ փետրվարի 27-29-ին Սումգայիթ քաղաքում կազմակերպել են հայ ազգաբնակչության ջարդեր: Պաշտոնական տվյալներով’ սպանվել է 27 հայ, կողոպտվել 200 բնակարան: Արցախում և Հայաստանում վերսկսվել են բողոքի բազմահազարանոց ցույցեր: Հայ ժողովուրդը ԽՍՀՄ կառավարությունից պահանջում էր արդարացի լուծում տալ Արցախի խնդրին, պատժել սումգայիթյան եղեռնագործներին, տալ կատարվածի քաղաքական գնահատականը: 1988-ի ապրիլի 24-ին 1915թ. Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օրը Ծիծեռնակաբերդում տեղադրվում է Սումգայիթյան ջարդերի զոհերի հիշատակին նվիրված խաչքար:
  • Ի՞նչ գիտեք սումգայիթյան ոճրագործության մասին։ Ովքե՞ր էին կազմակերպել այն։ Գնահատե՛ք այդ ոճրագործությունը։
    Փետրվարի 27-29-ին Սումգայիթում հայերը ենթարկվեցին ջարդի: Հայ ազգի դեմ իրականացրած այս հանցագործության նպատակն էր կանխել Արցախյան շարժումը:  Փետրվարի 26-ին՝ դեպքերից մեկ օր առաջ, Միխայիլ Գորբաչովը հայ մտավորականների հետ հանդիպման ժամանակ «մտավախություն» էր հայտնել Բաքվում ապրող ավելի քան 200.000 հայերի անվտանգության ապահովման շուրջ՝ այն ուղղակիորեն կապելով ԼՂԻՄ-ը Հայաստանի ԽՍՀ-ին վերամիավորվելու արցախահայության պահանջի հետ։ Սումգայիթում կրքերը բորբոքելու համար օգտագործվել են սուտ լուրեր. իբր Հայաստանում զանգվածաբար սպանում են ադրբեջանցիներին, թալանում նրանց ունեցվածքը և այլն։ Երեք օր շարունակվող սպանդի արդյունքները զարհուրելի էին, ջարդարարների գործողությունները՝ անօրինակ դաժան. ԽՍՀՄ պաշտոնական տվյալներով մի քանի տասնյակ, իսկ ոչ պաշտոնական՝ հազարից ավելի սպանվածներ, որոնց մեծ մասը խոշտանգումներից ու կտտանքներից հետո ողջակիզված, հազարավոր վիրավորներ, 18.000 փախստականներ, մի քանի հարյուր ավերված ու թալանված բնակարաններ, տասնյակ կողոպտված կրպակներ, խանութներ, արհեստանոցներ և հասարակական նշանակության օբյեկտներ, մի քանի տասնյակ հրկիզված ու ջարդված ավտոմեքենաներ և այլն։

ՀԽՍՀ տնտեսությունը, հասարակական-քաղաքական կյանքը

Ներկայացրե՛ք <<ՀԽՍՀ տնտեսությունը, հասարակական-քաղաքական կյանքը>> հետևյալ տեսակետներով

  • ՀԽՍՀ տնտեսության ճյուղերը և զարգացման ճանապարհը
    Պատերազմի ժամանակ Խորհրդային միությունը շատ տնտեսական կորուստներ տվեց և պետք էր ինչ-որ կերպ շտկել իրավիճակը: Խորհրդային միությունը արդյունաբերական քաղաքականություն իրականացրեց, բայց Հայաստանի համար դա դժվարությունների հանգեցրեց: Եվ հայաստանում սկսեց զարգանալ լեռնաարդյունաբերությունը (քարեր): Սկսեցին հիմնվել տարբեր գործարաններ: Ապա Հայաստանը սկսեց զբաղվել ծանր արդյունաբերությունբ, մեքենաների արտադրություն և այլն:
    Գյուղատնտեսությունը նույնպես զարգանում էր, սակայն Հայսատանում հացահատիկի պաշարները քիչ էին: Այդ ժամանակ կոլեկտիվացում էր, սակայն ամեն մարդ ուներ իր սեփական տարածքը և աշխատում էր դրա վրա, օրվանից մի քանի ժամ տրամադրելով կոլեկտիվով աշխատանքին: Մարդիկ շահագռգռված չէին, այդ պատճառով բարձրացրեցին աշխատավարձը…
  • ԽՍՀՄ առաջնորդների իրականացրած քայլերը և ՀԽՍՀ-ն
    Ստալինը շարհունակում էր բռնակալ քաղաքականությունը: Մարդկանց վրա շնծու գործեր բացելով, ձերբակալելով, աքսորելով Սիբիր… Եվ շատ հայեր հայտնվեցին Սիբիրում: Նաև տարբեր երկրներում բնակվող հայերին բերում էին Հայաստան, խաբուելով, որ Հայաստանում ամեն ինչ լավ է: Սակայն Հայաստանում սով էր: Նրանք գոյատևելու համար շատ թանկարժեք բաները փոխարինում էին ուտելիքի հետ:
  • Այլախոհություն
    Առաջին անգամ Խրյուշովը խոսեց Ստալինի դեմ: Նա պահանջեց հետ բերել բոլոր աքսորվածներին, ովքեր անմեղ են: Դա բնականաբար ոչինչ չփոխեց, բայց դա մեծ քայլ էր և դրեց շատ բանի սկիզբը:
    Հայոց ցեղասպանությունից 50 տարի հետո եղավ արարողություն զոհերի հիշատակին: Դա չլսված բան էր այն ժամանաք, քանի որ ազգային հարցերը համարվում էին դավաճանություն: Մարդիկ սկսեցին չվախենալ խոսել իրենց հայրենիքից:
    Ստեղծվեցին ընդհատակյա կուսկցություններ, որոնցից ամենաճանաչվածը ազգային միացյալ կուսակցությունն էր: Ժամանակի ընդացքում սկսեցին նաև նրանց հետևից ընկնել, տարբեր կեղծ մեղադրանքներ ներկայացնել, ձերբակալել և այն:
    Սկսեցին տեղծվեցին ազգային պարի և երգի տարբեր խմբակնել… Այս ամենը եղավ ինչ-որ առումով ազատության սկիզբ:

2րդ համաշխարհային պատերազմ: Հայերի դերը

  1. Ե՞րբ են սկսվել Երկրորդ համաշխարհային և Հայրենական մեծ պատերազմները։
    Սկսվել է սեպտեմբերի 1 1939, ավարտվել սեպտեմբերի 2 1945:
  2. Պատերազմական ժամանակի պահանջներին համապատասխան՝ ի՞նչ փոփոխություններ կատարվեցին խորհրդային Հայաստանի տնտեսության մեջ։
    Կոմունիստական կուսակցության ղեկավարության՝ սոցիալիզմի կառուցման համար հարկավոր էր արդյունաբերականացնել երկիրը, կոլեկտիվացնել գյուղատնտեսությունը, կատարել մշակութային հեղափոխություն։ ԽՍՀՄ ժողտնտեսության զարգացման 1-ին հնգամյա պլանի ընդունման ժամանակ ստալինյան ղեկավարությունը հրաժարվել է նէպ-ից և անցել կառավարման վարչահրամայական եղանակի։ Ամրապնդվել է Ստալինի բռնապետական իշխանությունը:
  3. Աշխարհի տարբեր երկրներից և ՀԽՍՀ-ից որքա՞ն հայեր են մասնակցել պատերազմին։
    Մոտ 600.000 հայ մասնակցել է:
  4. Թվարկեք նշանավոր հայ պարտիզաններին։
    Այսպես, օրինակ՝ Ուկրաինայում գերմանական զորքերի դեմ մարտնչել է 100 հոգուց բաղկացած «Հաղթանակ» ջոկատը՝ Սերգեյ Հարությունյանի հրամանատարությամբ, և 250 հայերից բաղկացած «Անաստաս Միկոյանի անվան ջոկատը»՝ Արամայիս Հովսեփյանի հրամանատարությամբ։ 80 հայերից էր բաղկացած Լենինգրադի և Կալինինի մարզերում գործող պարտիզանական 41-րդ ջոկատը՝ Արտեմ Սաղումյանի գլխավորությամբ։
  5. Սփյուռքահայ և հայաստանցի ի՞նչ նշանավոր հերոսներ և զորահրամանատարներ գիտեք․ պատմեք նրանց մասին։
    Հովհանես Բաղրամյանը ստացավ ԽՍՀՄ հերոսի կրկնակի կոչում: Հերոսի կոչում ստացավ նաև Ծովակալ Իսահովը:
  6. Որքա՞ն հայ և հայաստանցի է արժանացել ԽՍՀՄ հերոսի կոչում։
    ԽՍՀՄ հերոսի կոչում էր տրվել 108 հայ զինվորի: Լազր Չափխանյանը եղավ առաջիններից մեկը: Այդ կոչումը շատ կարևոր էր և քչերին էր տրվում:
    Հայաստանը համարվում էր ԽՍՀՄ ի ամենափոքր երկիրը, սակայն նրա դերը 2րդ համաշխարհային պատերազմում եկավ անփոխարինելի:
  7. Հայ ժողովուրդը ինչ ներդրում ունեցավ Ֆաշիզմի դեմ տարած հաղթանակում։
  8. Հայրենական մեծ պատրեազմի հերոսներից մեկի մասին գրեք տեղեկատվական նյութ։
    Ծովակալ Իսակով
    Խորհրդային Միության նավատորմի հայազգի ծովակալ, զինհրամանատար, գիտնական, գրող։ Մեծ դեր է ունեցել Խորհրդային նավատորմի՝ հատկապես Երկրորդ Աշխարհամարտի ժամանակ Բալթիկ և Սև ծովերի նավատորմերի ստեղծման գործում։ Ծնվել է 1894 թվականի օգոստոսի 22-ին Կարսի մարզի Հաջիշեն գյուղում՝ երկաթուղային բանվորի ընտանիքում։ 1944 թվականի մայիսի 31-ին Իսակովին շնորհվել է Խորհրդային Միության ռազմածովային ադմիրալի(ռազմածովային նավատորմի բարձրագույն հրամանատարական կազմի զինվորական կոչում և այդ կոչումը կրող անձը) կոչում։ Արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների ու պարգևների։

ՀՍԽՀ տարածքային հիմնախնդիրները

  1. Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին
    1- Տարածքային ինչպիսի՞ խնդիրներ ունեին ՀՍԽՀ-ն և Վրաստանը
    Ջավաղքի և լոռու խնդրիները:

    2-Ինչպե՞ս լուծվեցին Հայաստանի և Վրաստանի միջև առկա տարածքային խնդիրները
    Լոռին մնաց Հայաստանի կազմում, իսկ Ախլքալաքը տրվեց վրաստանին: Մենշևիկյան իշխանությունները Լոռին չլեքու համար կազմակերպեցին ապստամբություն, որը ավարտվեց իրենց հաղթայակով, և Լոռին մնաց Խորհրդային Հայաստանի տարածքում: Սակայն կար նայև Ախլքալաքի հարցը, որին լուծում հայերը բնականաբար պնդում էին, որ Ախլքալաքը նույնպես պետք է իրենց տարածք անցին: Սակայն արդեն խորհրդայնացված վրաստանը, համաձայն չէր դրա հետ, և ասում էր, որ, եթե Լոռին տրվեց Հայաստանին, ապա Ախլքալաքը պետք է տրվի Վրաստանին: Հենց այդպես էլ ընդունվեց որոշումը:

    3-Տարածքային ինչպիսի՞ խնդիրներ ունեին ՀՍԽՀ-ն և խորհրդային Ադրբեջանը
    Զանգեզուր(Սյունիք), Նախիջևան, Արցախ

    4- Ինչպե՞ս լուծվեցին Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև առկա տարածքային խնդիրները
    Լեռնային Ղարաբաղի հարցը փոխադրվեց Կովկասյան բյուրոյի պլենում, և նրա հուլիսի 4-ի նիստում որոշում ընդունվեց Լեռնային Ղարաբաղը Հայաստանի կազմի մեջ մտցնելու մասին։ Սակայն հետագայում հարցի լուծումը փոխվեց, և Լեռնային Ղարաբաղը թղնվելու թր Ադրբեջանի սահմանում, մնալով ինքնավար մարզ: Ըստ երևույթի այդ ամենը եղավ Ստալինի միջամտությամբ:

    Նախիջևանը նույնպես տրվեց Ադրբեջանին: Պայմանագիրը կնքվել էր առանք Հայկական կողմի ներկայացուցչի, որը կարելի է համար, և համարվում է անվավեր:

    Զանգեզուրը, ներկայիս Սյունիքը գտնվում է հայաստանի կազմում միայն ի շնորհիվ Գարեգին Նժդեհի:

    5-Ինչպիսի՞ նշանակություն ունեցավ Գ․ Նժդեհի ծավալած հերոսական պայքարը Զանգեզուրում
    Նժդեհը շարունակում էր գլխավորել Զանգեզուրի ինքնապաշտպանական մարտերը։ 1920թ. դեկտեմբերի 25-ին որոշվեց ու Սյունիքը ժամանակավոր կլինի ինքնավար, և Գարեգին Նժդեհը դարձավ Սյունիքի սպարապետ: Գարեգին Նժդեհի ղեկավարությամբ Զանգեզուրի գյուղացիության մղած գոյամարտն ունի պատմական նշանակություն։ Դրա շնորհիվ այսօր Զանգեզուրը գտնվում է Հայաստանի սահմաններում։

    6- Ներկայացրե՛ք և լուսաբանե՛ք Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերը։ Կատարե՛ք համեմատություն։
    Մոսկվայի ռուս-թուրքական «ընկերության և եղբայրության պայմանագիրը»
    Անունը արդեն հուշում է, թր ում օգտին է եղել այդ պայմանագիրը: Ստալինի ջանքերով Չիչերինը վերջնականապես հրաժարվում է մինչ այդ ունեցած հայանպաստ իր դիրքորոշումից։ Չիչերինը հայտարարում է, որ իրենք չեն պնդի սահմանը Արփաչայից արևմուտք և Արաքսից հարավ անցկացնելուն։ Ուստի Թուրքիային էին անցնում ոչ միայն ամբողջ Կարսի մարզը, այլև Սուրմալուի գավառը, որը երբեք չէր եղել Թուրքիայի կազմում։ Սակայն թուրքական պատվիրակությունը չի բավարարվում այդքանով և պահանջում է, որպեսզի Նախիջևանի մարզը չմնա Հայաստանին, այլ դրվի Ադրբեջանի հովանավորության տակ:

    Կարսի Պայմանագիր
    Պայմանագրով Թուրքիային են անցել Կարսի մարզը գրեթե ամբողջությամբ և Սուրմալուի գավառը, ներառյալ Արարատ լեռն իր հարակից շրջաններով, իսկ Ադրբեջանին՝ Նախիջևանի շրջանը, որը սահմանվել է որպես ինքնավար կազմավորում։ Հայաստանը կորցրել է իր տարածքի գրեթե կեսը։ Պայմանագրի դրույթները պարտադրվել են խորհրդային Հայաստանի կառավարությանը ռուս բոլշևիկյան կառավարության և անձամբ Ստալինի ճնշման տակ։ Պայմանագիրը համարվեր է և համարվում է անվավեր, քանի որ կնքվել է առանց Հայաստանի ներկայացուցչի ներկայությամբ:

    Երկու պալմանագրերն էլ եղել են Թուքիայի օգին, և Ստալինի մեծ ներդրմամբ:

Սևրի պայմանագիր

Սևրի հաշտության պայմանագիրը ստորագրվել է 1920 թ օգոստոսի 10-ին Սևրում: Թուրքիայի սուլթանական կառավարության և 1914-18 թթ Առաջին համաշխարհային պատերազմում հաղթած դաշնակից պետությունների (Մեծ Բրիտանիա, Ֆրանսիա, Իտալիա, Ճապոնիա, Բելգիա, Հունաստան, Լեհաստան, 
Պորտուգալիա, Ռումինիա, Հայաստան, Չեխոսլովակիա, Սերբերի, խորվաթների և սլովենների թագավորություն, Հեջազ) միջև։ Հայաստանի հանրապետության անունից պայմանագիրը ստորագրել է Ավետիս Ահարոնյանը։ Նա և արևմտահայության ներկայացուցիչ Ազգային պատվիրակության ղեկավար Պողոս Նուբարը գլխավոր դաշնակից պետությունների հետ կնքել են լրացուցիչ պայմանագիր՝ ազգային փոքրամասնությունների իրավունքերի, դիվանագիտական և առևտրական հարաբերությունների վերաբերյալ: Պայմանագիրը բաղկացած էր 97 մասից և 578 հոդվածներից: Սևրի հաշտության պայմանագրի համաձայն՝ Թուրքիային մնում էին Կոստանդնուպոլիսը և շրջակայքը: Թուրքիան հրաժարվում էր իր գերիշխանությունից Թրակիայի նկատմամբ, Էգեյան ծովի կղզիներից, Կիպրոսից, Եգիպտոսից և արաբական տիրույթներից։ Հեջազը անկախություն էր ստանում, իսկ Եգիպտոսը, Պաղեստինը, Սիրիան ու Միջագետքը, որպես ենթամանդատային տարածք, հանձնվում էին Մեծ Բրիտանիային ու Ֆրանսիային։
Հայաստանի հարցի հետ այդ պայմանագիրը այնքանով կապ ուներ, որ Թուրքիան Հայաստանը կճանաչեր որպես ազատ ու անկախ պետություն։

ՀՀ զինանշան, դրոշ և օրհներգ

Զինանշան

Զինանշանի կենտրոնում՝ վահանի վրա պատկերված են Արարատ լեռը՝ Նոյյան տապանով և պատմական Հայաստանի թագավորություններից չորսի՝ վերևից ձախ՝ Բագրատունիների, վերևից աջ՝ Արշակունիների, ներքևից ձախ՝ Արտաշիսյանների, ներքևից աջ՝ Ռուբինյանների զինանշանները։ Վահանը պահում են արծիվը (ձախից) և առյուծը (աջից), իսկ վահանից ներքև պատկերված են սուր, ճյուղ, հասկերի խուրձ, շղթա և ժապավեն։

Հայաստանի զինանշանի հիմնական գույնն է ոսկեգույնու, նաև կապույտ, կարմիր և նարնջագույն, որոնք էլ խորհրդանշում են Հայաստանի դրոշի գույները։

Դրոշը

Իրականում հիմա Հայաստանի դրոշը շատ է տարբերում առաջվա դրոշից. Առաջ կռվի գնալիս տանում էին սյուներ, որոնց վրա փորագրված ժայռաբեկորներ էին. Փորագրում էին հիմնականում վիշապ, արծիվ, վագր կամ ինչ-որ խորհրդավոր աստվածային օբյեկտ: Քրիստոնեությունը ընդունելուց հետո Հայերը փոխել են շատ տարբեր դրոշներ, տարբեր դինաստիաներ ունեին իրենց դրոշները.  Արտաշեսյան դինաստիայի դրոշը, օրինակ, բաղկացած է կարմիր կտորից, որի վրա պատկերված են երկու արծիվ, որոնք նայում են միմյանց և բաժանված են ծաղիկով։

«ՀՀ դրոշի մասին» առաջին օրենքն ընդունել է ՀՀ Գերագույն խորհուրդը 1990 թվականի օգոստոսի 24-ին։ Դրոշի գույների մասին կան տարբեր մեկնաբանություններ։ 2006 թվականի օրենքում գրված է.
«Կարմիր գույնը խորհրդանշում է Հայկական բարձրավանդակը, հայ ժողովրդի մշտական պայքարը հարատևման, քրիստոնեական հավատքի, Հայաստանի անկախության և ազատության համար։ Կապույտ գույնը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի ապրելու կամքը խաղաղ երկնքի ներքո։ Նարնջագույնը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի արարչական տաղանդը և աշխատասիրությունը»
աղբյուր

Օրհներգ

«Մեր հայրենիք», Հայաստանի ազգային օրհներգը, ընդունվել է 1991 թվականի հուլիսի 1-ին և հիմնված է Առաջին Հանրապետության օրհներգի վրա, սակայն տեքստն ոստացել է չնչին փոփոխություն։ Հիմնի տեքստը վերցված է Միքայել Նալբանդյանի «Իտալացի աղջկա երգը» բանաստեղծությունից։
այբյուր